การกระตุ้นการตกไข่ (กระบวนการใช้ฮอร์โมน)

การกระตุ้นการตกไข่ (Induced ovulation) คือการปล่อยไข่ออกจากรังไข่ของปลาเพศเมียที่สุกพร้อมผสมพันธุ์ภายใต้การควบคุม โดยอาศัยการกระตุ้นด้วยฮอร์โมน ใช้ในกรณีที่การวางไข่ตามธรรมชาติล้มเหลวหรือเมื่อโรงเพาะฟักต้องการซิงโครไนซ์การผลิตไข่ สารมาตรฐานที่ใช้ได้แก่ แอนะล็อกของฮอร์โมนกระตุ้นโกลโกนาโด트로ปิน (GnRHa เช่น Ovaprim ให้ในปริมาณประมาณ 0.5 ถึง 2 มก./กก. น้ำหนักตัว) หรือสารสกัดจากต่อมใต้สมองปลาบริสุทธิ์ โดยฉีดเข้ากล้ามเนื้อหรือช่องท้องครั้งเดียวหรือสองครั้ง ปลาเพศเมียจะถูกคัดเลือกโดยใช้ดัชนีโกนาโดโซมาติกและการประเมินระยะของไข่ และจะตกไข่ภายในช่วงเวลาจำเพาะของแต่ละชนิดพันธุ์ โดยทั่วไปคือ 24 ถึง 72 ชั่วโมงหลังฉีดที่อุณหภูมิเหมาะสม การกำหนดเวลาในการรีดไข่ให้ถูกต้องมีความสำคัญอย่างยิ่ง ไข่ที่ตกแล้วหากค้างอยู่ในช่องท้องนานเกินไปจะสูญเสียความสามารถในการปฏิสนธิภายใน 1 ถึง 4 ชั่วโมงในปลาเขตร้อน กระบวนการใช้ฮอร์โมนยังช่วยให้โรงเพาะฟักสามารถบีบอัดฤดูวางไข่ให้สั้นลง ได้รับไข่หลายชุดจากพ่อแม่พันธุ์กลุ่มเดิม และเหลื่อมเวลาการอนุบาลตัวอ่อนให้สอดคล้องกับความพร้อมของอาหารมีชีวิต การใช้ฮอร์โมนมากเกินไปหรือผิดเวลาจะทำให้ไข่ค้าง การฝ่อของไข่ (atresia) และอัตราการฟักลดลง ดังนั้นจึงต้องปรับกระบวนการให้เหมาะสมกับชนิดพันธุ์ อุณหภูมิ และสภาพของพ่อแม่พันธุ์ การกระตุ้นการตกไข่นี้เป็นการพัฒนาที่ทันสมัยจากการกระตุ้นการวางไข่ด้วยฮอร์โมนแบบดั้งเดิม และบูรณาการกับการควบคุมสภาพแสงและอุณหภูมิเพื่อการเจริญพันธุ์