โรควิบริโอซิส

โรควิบริโอซิส คือโรคที่เกิดจากแบคทีเรียในสกุล Vibrio เช่น V. harveyi, V. parahaemolyticus, V. vulnificus, V. anguillarum และสายพันธุ์อื่นๆ ซึ่งส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำเค็มและสัตว์น้ำกร่อยแทบทุกชนิดที่เลี้ยงในเชิงพาณิชย์ และถือเป็นกลุ่มโรคแบคทีเรียที่สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจมากที่สุดในอุตสาหกรรมการเลี้ยงกุ้งและปลาทะเลทั่วโลก แบคทีเรียกลุ่มวิบริโอเป็นจุลินทรีย์ที่พบได้ทั่วไปตามธรรมชาติในทะเลและปากแม่น้ำ โดยปกติจะมีปริมาณน้อย แต่จะเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นเชื้อก่อโรคฉวยโอกาสเมื่อสภาพแวดล้อมไม่เหมาะสม เช่น มีสารอินทรีย์สูง ออกซิเจนละลายน้ำต่ำ ความเค็มหรืออุณหภูมิเปลี่ยนแปลงกะทันหัน หรือสัตว์น้ำเกิดความเครียด ดังนั้นการระบาดของโรคจึงมักเป็นสัญญาณบ่งบอกถึงความล้มเหลวในการจัดการบ่อเลี้ยง การใช้ยาปฏิชีวนะเป็นประจำนอกจากจะปิดบังปัญหาที่แท้จริงแล้ว ยังส่งผลให้เกิดการคัดเลือกสายพันธุ์ดื้อยาซึ่งเป็นปัญหาแพร่หลายในแหล่งผลิตต่างๆ ตัวอย่างที่ชัดเจนคือโรคตายด่วน (AHPND) ซึ่งเกิดจากเชื้อ V. parahaemolyticus ที่มีพลาสมิดสร้างสารพิษ PirAB ทำลายตับและตับอ่อนของกุ้งจนอาจทำให้กุ้งตายยกบ่อภายใน 30-35 วันหลังปล่อย การควบคุมโรคต้องอาศัยการจัดการคุณภาพน้ำและสารอินทรีย์ การใช้โปรไบโอติกเพื่อควบคุมเชื้อ การฆ่าเชื้อน้ำที่ใช้เลี้ยง การกักโรคพันธุ์สัตว์น้ำ และในปลาทะเลอาจใช้การทำวัคซีนแบบแช่หรือฉีดเพื่อลดความรุนแรงของโรค สัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าในกุ้ง ได้แก่ การกินอาหารลดลง และตับอ่อนมีสีซีดผิดปกติหรือฝ่อลง