ความต้องการออกซิเจนของตะกอนดินท้องบ่อ

ความต้องการออกซิเจนของตะกอนดินท้องบ่อ (Benthic Sediment Oxygen Demand-SOD) คืออัตราที่พื้นบ่อใช้ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำเพื่อย่อยสลายอินทรียวัตถุที่สะสมอยู่ผ่านการหายใจของจุลินทรีย์ โดยทั่วไปแสดงค่าเป็นกรัมของ O2 ต่อตารางเมตรต่อวัน ในบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่มีผลผลิตสูง ค่า SOD จะอยู่ในช่วงประมาณ 0.5 กรัม O2/ตารางเมตร/วัน ในบ่อเลี้ยงแบบกว้างขวางที่มีภาระอินทรียวัตถุต่ำ ไปจนถึงมากกว่า 5 กรัม O2/ตารางเมตร/วัน ในบ่อเลี้ยงแบบหนาแน่นที่มีการสะสมของอินทรียวัตถุสูง และมักจะมีค่าสูงกว่าอัตราการใช้ออกซิเจนของมวลแพลงก์ตอนพืชทั้งคอลัมน์น้ำ ค่า SOD จะเพิ่มขึ้นตามความลึกของเลน ปริมาณอาหารที่เติมเข้าไป และการทับถมของสาหร่ายที่ตายลง โดยจะพุ่งสูงสุดในช่วงที่มีอากาศอบอุ่นซึ่งกิจกรรมของจุลินทรีย์ดำเนินไปอย่างรวดเร็ว ความสำคัญเชิงปฏิบัติการของ SOD จะเด่นชัดที่สุดในช่วงรุ่งเช้า: การใช้อออกซิเจนของตะกอนดินในเวลากลางคืนรวมกับการหายใจของแพลงก์ตอนพืช คือสาเหตุที่ทำให้ปริมาณออกซิเจนละลายน้ำลดลงต่ำที่สุดในรอบวันเหลือเพียง 3-4 มก./ล. หรือต่ำกว่านั้น ซึ่งกระตุ้นให้เกิดภาวะปลาและกุ้งน็อคตายในบ่อ การจัดการ SOD หมายถึงการจัดการพื้นบ่อ ได้แก่ การกำจัดเลนสม่ำเสมอ การใช้สารปรับสภาพออกซิเดชัน (ปูนขาว ไนเตรต) การใช้โปรไบโอติก การหลีกเลี่ยงการให้อาหารเกิน และการรักษาสภาวะที่มีออกซิเจนบริเวณรอยต่อระหว่างตะกอนดินกับน้ำเพื่อให้การย่อยสลายมีประสิทธิภาพและไม่มีกลิ่นเหม็น บ่อที่มีค่า SOD สูงจะแสดงลักษณะตะกอนดินเป็นสีดำ สูญเสียความด่างเพิ่มขึ้น และออกซิเจนในช่วงเช้ามีความผันผวน เกษตรกรที่ติดตามค่า SOD ทางอ้อมผ่านบันทึกค่าออกซิเจนยามเช้าจะสามารถกำหนดเวลาในการเปิดเครื่องเติมอากาศ การเปลี่ยนถ่ายน้ำ และการตัดสินใจจับสัตว์น้ำได้แม่นยำยิ่งขึ้น